Nistagmus (Göz Titremesi) Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Nistagmus, gözlerin kişinin kontrolü dışında tekrarlayıcı ve ritmik biçimde hareket etmesiyle ortaya çıkan bir göz hareketi bozukluğudur. Halk arasında göz titremesi olarak da bilinen bu durum, yatay, dikey veya dönme yönündeki hareketlerle kendini gösterebilir. Bazı kişilerde hareketler sürekli görülürken bazılarında belirli bakış yönlerinde daha belirgin hale gelir.

Göz hareketlerini yöneten mekanizmalar beyin, iç kulaktaki denge sistemi, göz kasları ve görme yollarıyla bağlantılıdır. Bu alanlardan birinde gelişen farklılık istemsiz hareketlere yol açabilir. Sorun doğuştan ortaya çıkabileceği gibi çocuklukta veya yetişkinlik döneminde de fark edilebilir.

Görme keskinliğinde azalma, başın belirli bir yönde tutulması, denge sorunları veya çevrenin hareket ediyor gibi algılanması eşlik eden yakınmalar arasında bulunabilir. Tedavinin nasıl planlanacağı ise başlangıç yaşı, göz hareketlerinin biçimi ve altta yatan nedene göre belirlenir.

İşte Nistagmus Belirtileri!

En dikkat çekici belirti, gözlerin kişinin isteğinden bağımsız şekilde tekrarlayan hareketler yapmasıdır. Hareketler çok küçük olduğunda dışarıdan fark edilmeyebilir. Daha belirgin vakalarda ise gözlerin sabit bir noktada durmakta zorlandığı görülebilir. Görülebilecek belirtiler arasında şunlar yer alır:

• Gözlerin sağa-sola, yukarı-aşağı veya dönme yönünde istemsiz hareket etmesi görülebilir.
• Görme netliği özellikle çocukluk çağından beri bu problemi yaşayan kişilerde düşük olabilir.
• Çevredeki nesneler sallanıyor ya da hareket ediyormuş gibi algılanabilir.
• Baş dönmesi ve denge kaybı bazı kişilerde göz hareketlerine eşlik edebilir.
• Işığa karşı hassasiyet gelişebilir veya mevcut hassasiyet daha belirgin hissedilebilir.
• Daha net görebilmek amacıyla başın belirli bir tarafa çevrilmesi alışkanlık hâline gelebilir.

Çocuklukta başlayan göz titremesinde çevrenin sallanması hissi her zaman görülmez. Beyin erken yaşlardan itibaren bu hareketlere uyum gösterebilir. Yetişkinlikte aniden ortaya çıkan durumlarda ise görüntünün hareket etmesi hissi daha rahatsız edici olabilir.

Belirtiler kişilerin günlük yaşamını farklı düzeylerde etkileyebilir. Okuma sırasında satır takibinde zorlanma, uzaktaki ayrıntıları seçememe veya belirli yönlere bakarken görüntünün daha fazla bozulması görülebilir.

Nistagmusu Tetikleyen Durumlar Nelerdir?

Göz titremesi sürekli bulunabilir ancak bazı koşullar hareketlerin daha belirgin hâle gelmesine yol açabilir. Yoğun yorgunluk, uykusuzluk ve stres bunların arasında sayılabilir. Uzun süre dikkat gerektiren bir noktaya bakmak da bazı kişilerde hareketlerin fark edilir düzeyde artmasına neden olabilir.

Gözlerin hangi yöne çevrildiği de önemlidir. Kişi karşıya baktığında hareketler azalırken sağa veya sola baktığında artış görülebilir. Gözlerin daha sakin olduğu bakış yönü, muayene sırasında ayrıca değerlendirilir.

Alkol kullanımı veya merkezi sinir sistemi üzerinde etkili bazı ilaçlar da istemsiz göz hareketlerini artırabilir. Epilepsi tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar, sakinleştirici özellik taşıyan ilaçlar ya da farklı nörolojik tedaviler sırasında gözlerde yeni hareketler ortaya çıkabilir. İlaçla bağlantıdan şüpheleniliyorsa kişinin kendi kararıyla tedaviyi bırakması yerine doktoruyla görüşmesi gerekir.

İç kulaktaki denge sistemini etkileyen rahatsızlıklar, bazı nörolojik hastalıklar ve beyinle ilişkili sorunlar da sonradan başlayan göz titremesine neden olabilir. Özellikle daha önce böyle bir şikâyeti olmayan yetişkinlerde yeni başlayan hareketlerin nedeni araştırılmalıdır.

Nistagmus Türleri Nelerdir, Göz Hareketleri Nasıl Farklılaşır?

Nistagmus türleri başlangıç dönemine, hareket yönüne ve gözlerin hareket biçimine göre sınıflandırılabilir. Bebeklik veya erken çocukluk döneminde ortaya çıkan türlerle yetişkinlikte sonradan gelişen türler farklı nedenlere bağlı olabilir.

Hareket şekline göre yapılan değerlendirmede sarkaç tipi ve sıçrayıcı tip sık kullanılan tanımlamalar arasındadır. Sarkaç tipi göz hareketinde iki yöne doğru gerçekleşen hareketlerin hızları birbirine yakındır. Sıçrayıcı tipte ise göz bir yöne daha yavaş hareket ederken ters yöne hızlı bir düzeltme hareketi yapar.

Yatay tipte gözler sağa ve sola doğru hareket eder. Dikey biçimde ortaya çıktığında hareket yönü yukarı ve aşağıdır. Dönme özelliği taşıyan türlerde ise gözlerin kendi ekseni çevresinde hareket ettiği izlenimi oluşabilir.

Muayenede yalnızca hareket yönüne bakılmaz. Hareketlerin hızı, hangi bakış pozisyonunda arttığı, iki gözün birbiriyle uyumu ve kişinin görme düzeyi de incelenir. Bu özellikler, olası nedenlerin birbirinden ayrılmasına yardımcı olur.

Bebeklerde Ve Çocuklarda Nistagmus Neden Görülür?

Bebeklerde istemsiz göz hareketleri yaşamın ilk aylarında fark edilebilir. Bazı çocuklarda göz hareketlerini kontrol eden sistemlerin gelişimiyle bağlantılı infantil tip görülebilir. Bunun dışında erken dönemde görmeyi etkileyen farklı göz hastalıkları da benzer bulgular oluşturabilir.

Albinizm, doğuştan katarakt, retina hastalıkları ve optik sinirle ilişkili bazı bozukluklar çocuklarda göz titremesiyle beraber görülebilen nedenler arasındadır. Belirgin kırma kusurları veya görme gelişimini etkileyen başka göz sorunları da değerlendirmeye alınabilir.

Çocuk bazen daha net gördüğü bir baş pozisyonu geliştirir. Başını sürekli sağa veya sola çevirebilir, çenesini aşağı indirebilir ya da yukarı kaldırabilir. Bunun nedeni belirli bir bakış yönünde göz hareketlerinin azalması olabilir. Uzun süre devam eden belirgin baş pozisyonu boyun bölgesinde rahatsızlığa yol açabileceği için göz muayenesinde ayrıca incelenir.

Ailelerin yalnızca gözlerin hareketine değil, çocuğun görme davranışlarına da dikkat etmesi yararlı olabilir. Televizyona fazla yaklaşmak, nesneleri görmek için başını sürekli çevirmek, okul tahtasını seçmekte zorlanmak veya okurken satır takibinde güçlük yaşamak ayrıntılı göz değerlendirmesini gerektirebilir.

Nistagmus Tehlikeli Midir, Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Bu durumun ciddi bir sağlık sorununa işaret edip etmediği ortaya çıkış şekline bağlıdır. Bebeklikten beri bulunan ve uzun süredir değişmeden devam eden göz hareketleri ile erişkinlikte aniden başlayan hareketler aynı açıdan değerlendirilmez.

Daha önce göz titremesi yaşamayan bir kişide ani başlangıç varsa özellikle eşlik eden belirtiler dikkate alınmalıdır. Şiddetli baş dönmesi, konuşmada bozulma, yürümede güçlük, kol veya bacakta güç kaybı, yeni başlayan çift görme, bilinç değişikliği ya da alışılmadık derecede şiddetli baş ağrısı ortaya çıkarsa acil tıbbi değerlendirme gerekebilir.

Bebeklerde gözlerin devamlı hareket ettiğinin fark edilmesi de muayenenin ertelenmemesini gerektirir. Erken yaşta görmeyi azaltan bir durum bulunuyorsa bunun belirlenmesi çocuğun görsel gelişimi açısından değerlidir.

Daha önce değerlendirilmiş kişilerde de göz hareketlerinin biçimi belirgin şekilde değişirse, görme seviyesi azalırsa veya yeni denge sorunları ortaya çıkarsa tekrar doktora başvurulması uygun olur.

Nistagmus Tedavisi Var Mı, Göz Titremesi Nasıl Geçer?

Tedavide tek bir yöntem bütün hastalar için uygun değildir. Öncelikle göz hareketlerinin hangi nedenle ortaya çıktığı araştırılır. Göz hastalıkları, iç kulak problemleri, kullanılan ilaçlar ve bazı nörolojik durumlar değerlendirmeye alınabilir.

Kırma kusuru bulunan kişilerde gözlük veya kontakt lens kullanılması daha net görmeye yardımcı olabilir. Bu yöntem göz hareketlerini tamamen ortadan kaldırmak zorunda değildir ancak görüntünün retinada daha net oluşmasını destekleyebilir. Özellikle miyopi, hipermetropi veya astigmatizma bulunan kişilerde uygun optik düzeltme günlük görme performansını artırabilir.

Bazı özel türlerde ilaç tedavileri gündeme gelebilir. İlacın seçimi göz hareketlerinin nedeni, kişinin yaşı ve eşlik eden sağlık durumları dikkate alınarak yapılır. Her vakada ilaç kullanılması gerekli değildir.

Başını sürekli belirli bir yöne çevirerek daha net gören kişilerde göz kaslarına yönelik cerrahi seçenekler de değerlendirilebilir. Cerrahinin temel amacı bazı hastalarda gözlerin daha rahat olduğu bakış pozisyonunu karşıya yaklaştırmak ve sürekli kullanılan baş pozisyonunu azaltmaktır. Ameliyat sonrasında göz hareketlerinin tamamen kaybolacağı şeklinde kesin bir beklenti oluşturulmamalıdır.

Nistagmus İle Göz Seğirmesi Aynı Şey Midir, Aralarındaki Fark Nedir?

Nistagmus ile göz seğirmesi aynı durum değildir. Göz titremesinde hareket eden yapı göz küresidir. Gözler kişinin kontrolü dışında tekrarlayan biçimde hareket eder ve bu hareketler görme kalitesini doğrudan etkileyebilir.

Göz seğirmesi ise çoğunlukla göz kapağındaki küçük kasların kısa süreli ve istemsiz kasılmasıdır. Kişi kapağında atma veya titreşim hisseder ancak göz küresi ritmik biçimde sağa sola hareket etmez. Uykusuzluk, yoğun yorgunluk, stres ve fazla kafein tüketimi basit göz kapağı seğirmelerini artırabilir.

Seğirmeler çoğu zaman kısa sürelidir. Günler veya haftalar boyunca devam eden, gözün kapanmasına neden olan ya da yüzün başka bölgelerindeki kasılmalarla birlikte ortaya çıkan durumlarda doktor değerlendirmesi gerekebilir.

Aynaya bakıldığında yalnızca göz kapağında küçük kasılmalar görülmesiyle göz bebeğinin ve göz küresinin tekrarlayıcı biçimde hareket etmesi birbirinden farklı bulgulardır. Göz küresinde istemsiz hareket fark edilmesi, özellikle yeni ortaya çıkmışsa göz hastalıkları uzmanı tarafından değerlendirilmelidir.