Blefarospazm Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Blefarospazm, göz çevresindeki kasların kişinin isteği dışında kasılmasıyla göz kapaklarının tekrarlayan biçimde kapanmasına yol açan bir hareket bozukluğudur. Başlangıçta sık göz kırpma, gözlerde rahatsızlık veya ışığa karşı hassasiyet gibi daha hafif yakınmalar görülebilir. İlerleyen tabloda kasılmalar belirginleşebilir ve kişinin gözlerini açık tutması zorlaşabilir.

Bu durum sıradan göz kapağı seğirmesiyle aynı değildir. Basit seğirmelerde çoğunlukla göz kapağının küçük bir bölgesinde hafif titreşim hissedilirken blefarospazmda göz çevresindeki kasların daha güçlü, tekrarlayan kasılması söz konusudur. Özellikle iki taraflı ve zaman içinde artan istemsiz kapanmalar nörolojik değerlendirme gerektirebilir.

Tedavinin planlanmasında belirtilerin şiddeti, günlük yaşam üzerindeki etkisi ve eşlik eden başka hareket bozukluklarının bulunup bulunmadığı dikkate alınır. Botulinum toksini enjeksiyonları en sık kullanılan yöntemler arasındadır. Bazı hastalarda ek ilaçlardan veya belirli cerrahi yöntemlerden yararlanılması da gündeme gelebilir.

Blefarospazm Belirtileri Nelerdir ve İlk Nasıl Başlar?

İlk belirtiler her zaman güçlü kasılmalar şeklinde ortaya çıkmaz. Kişi başlangıçta normalden daha sık göz kırptığını, gözlerini istemsiz biçimde kıstığını veya özellikle parlak ortamlarda göz kapaklarını açık tutmakta zorlandığını fark edebilir. Gözlerde yanma, batma ve kuruluk hissi de erken dönemde tabloya eşlik edebilir.

Yakınmalar zaman içinde daha belirgin hâle geldiğinde göz kapakları birkaç saniye boyunca istemsiz biçimde kapanabilir. Bazı kişiler konuşurken, yürürken, televizyon izlerken veya araç kullanırken gözlerini açık tutmakta güçlük yaşayabilir. Kasılmaların sıklığı gün içinde aynı kalmak zorunda değildir. Sık görülebilen belirtiler arasında şunlar yer alır:

• Normalden belirgin şekilde daha sık göz kırpma görülebilir.
• Göz kapaklarında kontrol edilemeyen sıkma ve kapanma hareketleri oluşabilir.
• Parlak ışık göz çevresindeki kasılmaları artırabilir.
• Gözlerde kuruluk, yanma veya yabancı cisim hissi eşlik edebilir.
• İlerlemiş olgularda gözleri açık tutmak günlük işleri zorlaştırabilir.

Belirtilerin yalnızca göz yüzeyindeki kuruluğa bağlanması bazen tanının gecikmesine yol açabilir. Özellikle yakınmalar giderek artıyor, iki göz çevresini etkiliyor ve istemsiz kapanmalara dönüşüyorsa basit göz yorgunluğundan farklı bir durum düşünülmelidir.

Blefarospazm Neden Olur? Göz Kapaklarını İstemsiz Kapatan Etkenler

Birincil olgularda tek bir yapısal neden saptanmayabilir. Sorunun, beyindeki hareketlerin düzenlenmesinde görev alan sinir ağlarının çalışmasındaki bozukluklarla ilişkili olduğu düşünülür. Bu tablo distoni adı verilen istemsiz kasılma bozuklukları grubunda değerlendirilir.

Bazı kişilerde göz çevresindeki istemsiz kasılmalar başka hastalıklara veya ilaçlara bağlı gelişebilir. Parkinson hastalığı ve bazı hareket bozukluklarıyla ilişkili tablolar bunlar arasındadır. Göz yüzeyinde tahriş oluşturan rahatsızlıklar da göz kırpma sıklığını artırarak mevcut yakınmaları belirginleştirebilir.

Kullanılan ilaçların ayrıntılı biçimde sorgulanması da değerlendirmede yer alabilir. Özellikle sinir sistemi üzerinde etkili bazı ilaçlarla istemsiz hareket bozuklukları arasında ilişki bulunabilir. Nedeni araştırırken yalnızca göz kapağına odaklanmak yerine nörolojik belirtilerin bütünü göz önünde bulundurulur.

İyi Huylu Esansiyel Blefarospazm Nedir, Kimlerde Görülür?

İyi huylu esansiyel blefarospazm, belirgin başka bir hastalığa bağlanamayan ve çoğunlukla iki göz çevresini etkileyen fokal distoni türüdür. Buradaki “iyi huylu” ifadesi, yakınmaların önemsiz olduğu anlamına gelmez. Hastalık yaşamı tehdit eden bir tablo olarak değerlendirilmez ancak ileri düzey kasılmalar görme işlevini günlük yaşam sırasında ciddi biçimde kısıtlayabilir.

Rahatsızlık çoğunlukla erişkin yaşlarda başlar ve kadınlarda daha sık bildirilmektedir. Başlangıç döneminde artmış göz kırpma veya ışık hassasiyeti öne çıkabilir. Zamanla istemsiz kapanmaların süresi ve sıklığı artabilir.

Bazı hastalarda kasılmalar yalnızca göz çevresiyle sınırlı kalmaz. Alt yüz veya çene bölgesinde istemsiz hareketlerin eşlik ettiği tablolar görülebilir. Göz çevresi kasılmalarına ağız ve çene kaslarındaki distoninin katıldığı durum Meige sendromu olarak adlandırılır.

Blefarospazm Tek Gözde mi Yoksa İki Gözde Birden mi Olur?

Esansiyel form çoğunlukla iki taraflıdır. Belirtiler başlangıçta bir göz çevresinde daha belirgin hissedilebilse de zaman içinde diğer tarafın da etkilenmesi mümkündür. İki gözdeki kasılmaların şiddeti eşit olmak zorunda değildir.

Yalnızca tek tarafta tekrarlayan yüz kasılmaları bulunduğunda farklı hastalıkların ayırt edilmesi gerekir. Özellikle göz kapağıyla beraber yanağın veya ağız kenarının aynı tarafta istemsiz kasılması hemifasiyal spazmı düşündürebilir. Hemifasiyal spazmın oluşum mekanizması klasik esansiyel blefarospazmdan farklıdır ve çoğu zaman yüz siniriyle ilişkili değerlendirme gerektirir.

Tek gözde kalıcı biçimde devam eden kasılma varsa kişinin kendi başına isimlendirme yapması yerine muayene olması daha sağlıklı bilgi verir. Kasılmanın yeri, süresi, diğer yüz kaslarının katılımı ve nörolojik muayene bulguları ayırıcı tanıya yardımcı olur.

Stres, Yorgunluk ve Parlak Işık Blefarospazmı Tetikler mi?

Stres ve uykusuzluk hastalığın temel nedeni olmak zorunda değildir ancak mevcut belirtilerin şiddetini artırabilir. Bazı kişiler yoğun zihinsel yük veya uzun süreli yorgunluk dönemlerinde göz kırpma ve göz kapatma hareketlerinin daha sıklaştığını bildirir.

Parlak ışık da yaygın tetikleyiciler arasındadır. Işığa aşırı hassasiyet nedeniyle güneşli ortamlar, güçlü iç mekân aydınlatmaları veya bazı ekran koşulları kasılmaları belirginleştirebilir. Işık hassasiyetinin düzeyi kişiden kişiye farklı olabilir.

Göz kuruluğu ve yüzey tahrişi de yakınmaları artırabilir. Uzun süre ekrana bakmak göz kırpma düzenini değiştirebildiği için kuruluk şikâyetini belirginleştirebilir. Doktor muayenesinde göz yüzeyine ilişkin sorunların ayrıca değerlendirilmesi, eşlik eden rahatsızlıkların kontrol altına alınmasına yardımcı olabilir.

Blefarospazm Tanısı Nasıl Konur ve Hangi Doktora Gidilir?

Tanı için tek başına yeterli olan özel bir kan testi veya görüntüleme yöntemi bulunmaz. Değerlendirme büyük ölçüde kişinin anlattığı yakınmalar, kasılmaların özellikleri ve klinik muayene üzerinden yapılır. Doktor göz kırpma sıklığını, kasılmaların iki taraflı olup olmadığını ve yüzün başka bölgelerinde istemsiz hareket bulunup bulunmadığını inceler.

İlk başvuruda göz hastalıkları uzmanı göz yüzeyi, kapak yapısı ve görmeyle ilişkili nedenleri değerlendirebilir. Hareket bozukluğundan şüphe edildiğinde nöroloji, özellikle hareket bozuklukları alanında çalışan bir hekim tarafından değerlendirme yapılması yararlı olabilir.

Her hastada beyin görüntülemesi gerekmez. Kasılmaların alışılmadık özellik göstermesi, tek taraflı farklı bir hareket bozukluğunun düşünülmesi veya eşlik eden nörolojik bulgular bulunması durumunda doktor manyetik rezonans görüntüleme gibi ek incelemelere başvurabilir. İncelemelerin kapsamı muayene bulgularına göre belirlenir.

Blefarospazm Tedavisi Nasıl Yapılır? Botoks Ne Zaman Uygulanır?

Tedavide en sık başvurulan yöntemlerden biri botulinum toksini enjeksiyonudur. İlaç, göz çevresinde aşırı çalışan belirli kaslara küçük miktarlarda uygulanır. Sinir ile kas arasındaki uyarı iletimini geçici olarak azaltarak istemsiz kapanmaların şiddetinin kontrol edilmesine yardımcı olabilir.

Uygulamanın etkisi kalıcı değildir. Etki genellikle uygulamadan sonraki günlerde belirginleşmeye başlar ve zamanla azalır. Enjeksiyon aralıkları hastanın verdiği yanıta, kasılmaların geri dönme zamanına ve hekimin değerlendirmesine göre belirlenir.

Botulinum toksini sonrasında geçici göz kapağı düşüklüğü, çift görme, göz kuruluğunda artış veya enjeksiyon bölgesinde rahatsızlık görülebilir. Uygulanacak kasların ve dozların seçimi kişinin yüz kaslarının yapısına ve önceki uygulamalara verdiği yanıta göre planlanır.

Bazı hastalarda ilaç tedavileri denenebilir ancak ağızdan kullanılan ilaçların etkisi sınırlı kalabilir ve yan etkiler kullanımını kısıtlayabilir. Enjeksiyonlardan yeterli yanıt alınamayan ağır olgularda göz çevresindeki bazı kasların çıkarılmasını içeren cerrahi seçenekler değerlendirilebilir. Hangi yöntemin uygun olduğu belirtilerin derecesine ve kişinin genel sağlık durumuna göre belirlenir.

Blefarospazm Tedavi Edilmezse Ne Olur ve Ne Zaman Ciddiye Alınmalıdır?

Hafif başlayan yakınmalar bazı kişilerde uzun süre sınırlı kalabilirken başka kişilerde istemsiz kapanmalar daha sık ve uzun hâle gelebilir. İleri derecede kasılma sırasında göz yapıları normal olsa bile kapakların açılamaması nedeniyle kişi çevresini görmekte geçici olarak zorlanabilir. Bu durum iş yapmayı, yürümeyi, okumayı ve araç kullanmayı etkileyebilir.

Yeni başlayan şikâyetlerde bazı belirtiler tıbbi değerlendirmeyi geciktirmemeyi gerektirir. Göz kapağı hareketlerine yüzün başka bölgelerinde kasılma eklenmesi, yakınmaların giderek artması veya görme işlevini belirgin biçimde kısıtlaması bunlar arasındadır. Ani gelişen yüz güçsüzlüğü, konuşma bozukluğu, kol veya bacakta kuvvet kaybı gibi nörolojik belirtiler ise blefarospazmdan bağımsız acil durumlara işaret edebileceğinden acil değerlendirme gerektirir.

Kasılmalar günlük yaşamı bozacak düzeye ulaştığında yalnızca tetikleyicilerden kaçınmak yeterli olmayabilir. Erken değerlendirme, benzer belirti oluşturabilen göz yüzeyi hastalıklarının, hemifasiyal spazmın ve diğer hareket bozukluklarının ayırt edilmesine yardımcı olur. Böylece tedavi planı kasılmanın gerçek kaynağına ve kişinin yaşadığı işlev kaybına göre oluşturulabilir.